سيد علاء الدين محمد گلستانه
97
منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)
و به همين مضمون ، از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده كه فرمود : بهشت ، حرام است بر سخنچينان كه در ميان مردم ، به نميمه تردّد مىنمايند . « 1 » و امّا ضرر رسانيدن به مؤمنى به سخنى كه در باب او گويند . پس روايت كرده است كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود : كسى كه ضرر رسانَد به مؤمنى ، هر چند به نصف كلمه يا پارهء كلمه باشد ، در روز قيامت كه ملاقات مىكند خداى - عزَّ و جلَّ - را ، در ميان هر دو چشم او نوشته خواهد بود كه : « آيِسٌ مِنْ رَحْمَتى » ؛ يعنى : نااميد است از رحمت من . « 2 » [ پرهيز از سخنى كه متضمن ظلم بر كسى باشد ] چهارم از آنچه در اين كلام ، نهى و تحذير از آن واقع شده ، سخنى است كه متضمّن ظلم بر كسى باشد ، و ظلم ، عبارت است از تجاوز نمودن از حد ، خواه در گرفتنِ مال مسلمانان ، و خواه غير آن . و بغى و عدوان ، به همين معنى است . و احاديث در نهى و عِقاب ظلم ، بسيار است . از آن جمله در يكى از خطبههاى حضرت امير المؤمنين عليه السلام - كه در كتاب نهج البلاغة مذكور است - ، وارد شده كه : ظلم ، سه قِسم است : يكى ، ظلمى كه آمرزيده نمىشود ؛ و يكى ، ظلمى كه دست از او برداشته نمىشود و البته عقوبت و تدارك مىشود ؛ و يكى ، ظلمى است كه آمرزيده مىشود و طلبِ آن نمىكند . امّا ظلمى كه آمرزيده نمىشود ، آن است كه كسى ، شريك از براى خداى تعالى قرار دهد يا كافر شود به خداى تعالى ، چنانچه فرمود كه : « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ » « 3 » و امّا ظلمى كه آمرزيده مىشود ، ظلمى است كه آدمى بر خود كند در بعضى از چيزهاى سهل ، يعنى گناه صغيرهاى از آدمى سر زند ، چنانچه فرموده كه : « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » . « 4 » و امّا ظلمى كه دست از آن بر نمىدارند ، ظلمى است كه بندگان بر يكديگر كنند كه قصاص آن ، شديد است و قصاصش ، جراحت به كارد نيست و زدن به تازيانه نيست ؛ بلكه چيزى است كه اينها در پيش او سهل و حقير است . « 5 »
--> ( 1 ) . همان ، ح 2 . ( 2 ) . همان ، ص 368 ، ح 3 . ( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 48 . ( 4 ) . سورهء نساء ، آيهء 31 . ( 5 ) . نهج البلاغة ، خطبهء 176 ، ج 2 ، ص 90 .